01 · Khởi nguồn
Giáo dục như một hành trình kiến tạo cơ hội
Có những người chọn giáo dục như một nghề. Cũng có những người đi xa hơn: xem giáo dục là một hành trình kiến tạo cơ hội, mở rộng tri thức và nâng đỡ con người trước những đổi thay của thời đại.
PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo thuộc về hành trình thứ hai.
Từ nền tảng học thuật, nghiên cứu, quản lý và giảng dạy, bà sớm nhìn thấy rằng giáo dục không nên chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức. Một nền giáo dục có giá trị phải giúp người học biết tự học, biết đặt câu hỏi, biết thích ứng với sự thay đổi và biết dùng tri thức để đóng góp cho cộng đồng. Với bà, đại học không chỉ là nơi cấp bằng, mà phải là một hệ sinh thái phát triển con người: nơi người học được tiếp cận tri thức, được thử nghiệm, được sai, được trưởng thành và được chuẩn bị để bước vào đời sống nghề nghiệp một cách tự tin.
02 · Triết lý
Mở hơn, thực chất hơn và nhân văn hơn
Trong nhiều năm gắn bó với giáo dục đại học, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo theo đuổi một quan điểm nhất quán: giáo dục cần mở hơn, thực chất hơn và nhân văn hơn. “Mở” không chỉ là mở cánh cửa trường đại học cho nhiều người học hơn, mà còn là mở cách tiếp cận tri thức, mở cơ hội học tập suốt đời, mở không gian đối thoại và mở khả năng kết nối giữa nhà trường với xã hội. “Thực chất” là đào tạo gắn với năng lực thật, trải nghiệm thật và nhu cầu phát triển thật của người học. “Nhân văn” là đặt con người ở trung tâm của mọi đổi mới, kể cả khi công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách chúng ta học tập và làm việc.
Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đứng trước nhiều thay đổi - từ chuyển đổi số, quốc tế hóa, trí tuệ nhân tạo, yêu cầu kiểm định chất lượng đến áp lực việc làm của sinh viên - bà lựa chọn cách tiếp cận không chạy theo xu hướng bề mặt. Thay vào đó, bà nhấn mạnh việc xây dựng một nền giáo dục có khả năng thích ứng từ bên trong: Đổi mới chương trình, nâng cao năng lực giảng viên, kết nối doanh nghiệp, mở rộng học liệu, phát triển văn hóa học thuật và tạo môi trường để người học chủ động kiến tạo tương lai của mình.
03 · Giáo dục mở
Tri thức cần được tiếp cận công bằng và chia sẻ có trách nhiệm
Một trong những trục tư tưởng nổi bật trong hành trình ấy là giáo dục mở. Với PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo, giáo dục mở không đơn giản là tài nguyên miễn phí hay những khóa học trực tuyến. Đó là một triết lý phát triển: Tri thức cần được tiếp cận công bằng hơn, được chia sẻ có trách nhiệm hơn và được sử dụng để thu hẹp khoảng cách cơ hội giữa các nhóm người học. Trong tinh thần đó, các sáng kiến về học liệu mở, thư viện tri thức, nghiên cứu ứng dụng, môi trường học tập số và cộng đồng học thuật không chỉ là công cụ, mà là những cách cụ thể để mở rộng biên độ của giáo dục.
04 · Công nghệ
AI trong giáo dục phải đặt con người ở trung tâm
Song song với giáo dục mở, bà đặc biệt quan tâm đến vai trò của công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục. Nhưng với bà, công nghệ không phải trung tâm của giáo dục; con người vẫn luôn luôn là trung tâm. AI có thể giúp cá nhân hóa học tập, hỗ trợ giảng viên, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin và nâng cao hiệu quả quản trị. Tuy nhiên, giáo dục không thể chỉ dạy người học cách sử dụng công cụ. Giáo dục phải giúp họ biết tư duy độc lập, biết đặt câu hỏi có trách nhiệm và biết giữ phẩm chất trong một thế giới ngày càng thông minh về công nghệ.
Công nghệ cần được đưa vào giáo dục với mục tiêu làm cho việc học sâu hơn, cá nhân hóa hơn, công bằng hơn và có trách nhiệm hơn. Một nền giáo dục tốt không phải là nền giáo dục thay con người bằng máy móc, mà là nền giáo dục giúp con người sử dụng công nghệ để phát triển năng lực, phẩm chất và trí tuệ của mình.
05 · Quản trị
Đại học thích ứng từ bên trong
Ở vai trò nhà quản trị giáo dục, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo hướng đến mô hình đại học thích ứng. Đó là một mô hình đại học không đứng ngoài sự thay đổi của xã hội, nhưng cũng không đánh mất chiều sâu học thuật trước những biến động nhanh chóng của thị trường. Đại học thích ứng là đại học biết lắng nghe người học, biết kết nối với doanh nghiệp, biết cập nhật công nghệ, biết nâng cao chuẩn chất lượng và biết giữ vững sứ mệnh khai phóng con người.
Từ giảng đường đến môi trường doanh nghiệp, từ học thuật đến thực tiễn quản trị, từ tài nguyên mở đến quốc tế hóa giáo dục, hành trình của PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo cho thấy một điểm chung: Giáo dục chỉ có thể phát triển bền vững khi nhà trường không vận hành như một “ốc đảo tri thức”, mà trở thành một hệ sinh thái mở - nơi người học, giảng viên, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, đối tác quốc tế và cộng đồng cùng tham gia vào quá trình kiến tạo giá trị.
06 · Tác động
Người học là trung tâm của quá trình trưởng thành
Trong câu chuyện ấy, người học luôn là trung tâm. Không phải trung tâm theo nghĩa thụ hưởng thụ động, mà là trung tâm của quá trình trưởng thành. Người học cần được trao cơ hội, nhưng cũng cần được trao trách nhiệm. Họ cần được tiếp cận tri thức, nhưng cũng cần được rèn luyện năng lực tự học. Họ cần được chuẩn bị cho việc làm, nhưng cũng cần được bồi dưỡng khả năng sống có mục tiêu, có bản lĩnh và có ích cho xã hội.
Trong thời đại mà giáo dục đứng trước nhiều câu hỏi mới, từ “học gì” đến “học như thế nào”, từ “đào tạo cho hôm nay” đến “chuẩn bị cho tương lai”, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo lựa chọn một con đường rõ ràng: xây dựng một nền giáo dục nơi tri thức được mở ra, công nghệ được sử dụng có trách nhiệm, đại học vận hành linh hoạt và con người được phát triển toàn diện.
Con đường ấy bắt đầu từ giáo dục, nhưng không dừng lại trong giáo dục. Nối tiếp khát vọng “xã hội hóa giáo dục đại học” của những người sáng lập trường tư thục đầu tiên trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam - Trường Đại học Thành Đô, PGS.TS Phan Thị Thanh Thảo tin rằng, mỗi người học đều xứng đáng có cơ hội để phát triển. Mỗi giảng viên đều có thể trở thành người dẫn đường trong một hệ sinh thái tri thức mới. Mỗi cơ sở giáo dục đều có thể trở thành một không gian mở, nơi học thuật, công nghệ, thực tiễn và nhân văn gặp nhau. Và mỗi đổi mới trong giáo dục, nếu được đặt đúng trọng tâm, đều có thể góp phần tạo nên một xã hội học tập rộng mở, công bằng và tiến bộ hơn.
Mỗi đổi mới trong giáo dục, nếu được đặt đúng trọng tâm, đều có thể góp phần tạo nên một xã hội học tập rộng mở, công bằng và tiến bộ hơn.